سيد جلال مصطفوى كاشانى

342

مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى )

توضيح آنكه بستانى آن است كه در باغ‌ها كشت مىكنند و برّى آن است كه در بيابان‌ها به‌طور خودرو مىرويد . امروز هم اروپاييان كاسنى را در باغ‌ها كشت كرده و از نوع برّى آن نيز كه كاسنى وحشى مىگويند ، استفاده مىكنند . در كتاب تحفه ، خواصى بيشتر از آنچه اروپاييان ، امروزه در كتاب‌هاى خود دربارهء خواص كاسنى مىنويسند ، شرح داده شده است ، ولى ما همان خواص مهمى را كه مبدأ تحقيقات دانشمندان اروپا قرار گرفته است و از كتب قديم گرفته‌اند ، از كتاب تحفه نقل مىكنيم و در داخل پرانتز توضيحاتى از خود به آن اضافه مىكنيم . كاسنى مفتح سدد [ ( باز كردن انسدادهاى مجارى داخل احشاى شكم ، مخصوصا كبد ، كليه و طحال ) ] و مقوى جگر و رافع سده آن [ ( جگر چون اهميت بيشترى داشته آن را مخصوصا قيد كرده است ) ] و منقى [ ( پاك‌كننده ) ] مجارى بول و گرده و آب برگ او با آب رازيانه بهترين ادويه يرقان سددى است [ ( يرقانى است كه از انسداد مجارى صفراوى پيدا مىشود ) ] ؛ مقوى معده ، محرك اشتها و مدر بول و جهت تصفيهء خون و درد مفاصل و استسقا نافع است . . . و بسيارى خواص ديگر كه در برگ ، ريشه و تخم كاسنى ذكر كرده است و ما از نقل آن‌ها صرف‌نظر مىكنيم . آنچه در خاتمهء اين بحث تذكرش لازم است ، اين است كه قدما كاسنى را يكى از بهترين و مؤثرترين داروها براى تصفيهء خون مىدانستند كه خون غليظ و كثيف را صاف و طبيعى مىكند و چنان‌كه قبلا گفتيم ، بر اثر اختلالات كبدى ، خون داراى فضولاتى شده و در نتيجه ، غليظتر و لزج‌تر از خون طبيعى مىشود ، همين غلظت را قدما كثافت مىگفتند . 9 - كاسنى در كتاب‌هاى اروپايى 9 - 1 - تهيه شربت كاسنى در قرون وسطى ، يكى از پزشكان اروپا شربتى از كاسنى درست كرد و آن را « شربت طول عمر » ناميد ، امروز هم در كدكس فرانسه ، كه يك كتاب رسمى داروسازى و مورد استناد همهء داروسازان فرانسوىزبان و ديگران است ، اين فرمول براى تصفيهء خون دستور داده شده است :